Mosbeton en megaplannen: Auke Bleij - afl. 1

Wat begint als een irritatie, kan zomaar uitgroeien tot een missie. Voor Auke Bleij, medeoprichter van Respyre, begon het met warme winkelstraten en openstaande winkeldeuren waar de airco volop naar buiten stond te blazen. Vanuit zijn studie in Delft dook hij in de vraag: kunnen we steden op een passieve manier verkoelen? Het antwoord vond hij in groene, vochtige gevels. En uiteindelijk in mosbeton: een gerecycled betonrecept waarop mossen groeien.

Met Respyre wil Auke groene steden de standaard maken. Hun product helpt gevels verkoelen en draagt bij aan een toekomstbestendige stad. Maar in de eerste aflevering van When ambition meets reality wordt al snel duidelijk: een goed idee is pas het begin.

Auke kwam jong bij Respyre terecht. Hij was nog maar 20 toen hij instapte bij het bedrijf dat toen al werd opgebouwd door Mark de Kruijff en professor Henk Jonkers. Eerst werkte hij drie dagen per week mee naast zijn master, maar Respyre werd steeds interessanter en zijn studie steeds minder. Uiteindelijk ging hij er volledig voor en nam hij later het stokje over. Het eerste jaar als founder omschrijft hij zelf als chaos. Ineens ben je ondernemer, iedereen wil iets van je en je zegt overal ja tegen: pitchwedstrijden, events, barbecues, netwerkbijeenkomsten. Leuk, maar niet altijd effectief. Zoals Auke terugkijkt: achteraf had hij beter eerst een simpele Excel kunnen maken met de vraag: wat ga ik nu écht als eerste doen?

Die les komt vaker terug in het gesprek. Groei vraagt niet alleen enthousiasme, maar ook focus. Respyre is inmiddels vijf jaar oud en werkt aan grote testprojecten. De volgende stap is groot: van projectenbedrijf naar productenbedrijf. Het doel is om mosbeton schaalbaar te maken, met duidelijke recepturen, certificering, protocollen en een betrouwbare toeleveringsketen. Kennis die nu nog in de hoofden van het team zit, moet worden omgezet in systemen. Alleen dan kan het bedrijf echt opschalen.

Voor Auke betekent dat ook dat zijn eigen rol verandert. Waar hij eerst zelf op de bouwplaats stond en alles operationeel oppakte, richt hij zich nu steeds meer op het bouwen van systemen. Minder ín het bedrijf werken, meer áán het bedrijf. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk is het hard werken. Zeker bij een complex product waarin biologie, scheikunde en materiaalkunde samenkomen.

Een van zijn belangrijkste lessen voor andere ondernemers is dan ook helder: geld is schaars, maar tijd en energie zijn nog schaarser. Je hebt 168 uur in een week. Als je slaapt, werkt en leeft, blijven er maar weinig uren over om echt bewust uit te geven. Daarom is prioriteren cruciaal. Niet overal naartoe gaan. Niet alles aannemen. Niet alleen bouwen voor morgen, maar ook voor de dag daarna.

Diezelfde les geldt voor structuur. Alles wat je vandaag doet, kan later waardevolle kennis voor je bedrijf worden. Mits je het vastlegt. Hoe maak je een sample? Hoe werkt een recept? Welke stappen volg je? Door dat te standaardiseren, maak je groei minder afhankelijk van één of twee mensen.

En precies daar raakt het verhaal van Respyre aan waar When ambition meets reality over gaat. Ambitie is belangrijk. Enthousiasme ook. Maar uiteindelijk ontstaat echte groei pas wanneer ideeën worden omgezet in structuur, keuzes en executie.

Transcript – When ambition meets reality

Aflevering 1 – Auke Bleij, CEO van Respyre
Geen filters. Geen shortcuts. Gewoon het echte verhaal.

Tjitze: Welkom. Superleuk dat je er bent, Auke. Misschien is het mooi om te beginnen met een korte introductie. Wie ben je en wat doet Respyre precies? Vertel.

Auke: Nu heb je Respyre al verklapt.

Tjitze: Ja, sorry. Ja, ja.

Auke: Ik ben Auke Bleij, medeoprichter van Respyre. Onze missie is eigenlijk om groene steden de standaard te maken. We hebben nu ons eerste product: dat heet mosbeton. Dat is een gerecycled betonrecept waar mossen op groeien. En dat zijn we nu aan het opschalen.

Tjitze: Oké. En wat trok jou aan in Respyre? Waarom past dit zo goed bij jou?

Auke: Ik was vanuit mijn studie in Delft heel erg bezig met het verkoelen van steden. Dat kwam eigenlijk doordat ik me altijd irriteerde aan winkels die op hele hete dagen hun deuren wagenwijd open hadden. Klanten moesten natuurlijk binnenkomen, maar ondertussen stond er wel een airco te loeien om het binnenklimaat prettig te houden.

Auke: Toen ben ik gaan kijken: kunnen we winkelstraten op een passieve manier verkoelen? Daaruit bleek dat we eigenlijk groene, vochtige gevels nodig hebben, want die trekken de hitte eruit. En dat is precies wat mossen op beton ook doen. Daarmee kun je een gevel vijf tot acht graden koeler maken en daarmee verkoel je uiteindelijk een hele stad.

Tjitze: Kwam dat vooral vanuit je studie, dat je dacht: hé, dat valt me op bij die winkels? Of was het meer andersom: vanuit die irritatie in de praktijk ben je tijdens je studie gaan ontdekken hoe dat werkt?

Auke: Die winkels waren echt een flinke irritatie. Tijdens mijn afstudeerthesis moest ik kijken naar wat mij raakte en wat ik interessant vond. Eerlijk gezegd vond ik dat best een moeilijke zoektocht. Op een gegeven moment dacht ik: ga eens kijken naar je irritaties. Dit was letterlijk één van de dingen die ik had opgeschreven.

Auke: Toen bleek al vrij snel dat er professoren waren die hiermee bezig waren. Die werkten aan nieuwe materialen die poreus en watervasthoudend zijn. Zo ben ik bij Henk Jonkers uitgekomen, mijn professor. Hij is uiteindelijk ook mede-uitvinder van mosbeton.

Tjitze: Kijk. En hoe ben je dan bij Respyre terechtgekomen? Tijdens je studie ben je ermee bezig geweest, je hebt onderzoek gedaan en je thesis geschreven. Maar hoe kwam je uiteindelijk bij Respyre terecht?

Auke: Het was mijn bachelor thesis. Dat vertel ik er altijd een beetje bij, maar soms laat ik dat ook in het midden.

Auke: Daarna ben ik aan mijn master begonnen. Maar om eerlijk te zijn wist ik al vrij snel: ik wil wel graag een master doen, maar civiele techniek is het misschien niet helemaal voor mij. Dus daarnaast ging ik op zoek naar werk. Ik werkte toen als constructeur.

Auke: Op een gegeven moment kwam ik Mark de Kruijff tegen. Hij was samen met Henk Jonkers al bezig om Respyre vorm te geven, maar zocht iemand die praktisch én civieltechnisch was. Dat was ik. Dus toen ben ik daar drie dagen per week gaan werken, naast mijn master.

Auke: Op een gegeven moment werd Respyre steeds populairder en vond ik die master steeds minder interessant worden. Toen ben ik er vol voor gegaan en uiteindelijk ook medeoprichter geworden.

Tjitze: Hoe was dat? Je komt eigenlijk binnen bij een bedrijf dat al ergens mee bezig is. Uiteindelijk heb jij het stokje overgenomen van Mark. Je bent vanaf het begin betrokken, maar neemt later ook echt de leiding over. Hoe ging dat?

Auke: Ik was heel jong. Ik was 20 of 21 jaar. Mark was 27 of 28, voor mijn gevoel. Als ik nu terugkijk, zie ik dat hij best veel dingen al goed had gestructureerd. Het idee stond goed.

Auke: Maar het duurde lang voordat ik doorhad hoe we dit in de markt konden zetten en hoe we het moesten vertellen aan potentiële klanten. In het begin was ik dus vooral iemand anders zijn kindje aan het opvoeden. Ik was echt werknemer.

Auke: Maar ik merkte aan mezelf: ik ben niet gemaakt om werknemer te zijn. Als ik bij een bedrijf zit, dan moet het gas geven. Dan moet het groeien. Dat voelde ik hier ook. Dus ik heb op een gegeven moment tegen Mark gezegd: doe nou een voorstel, want ik wil graag participeren.

Auke: Toen gaf Mark aan dat hij iets anders wilde gaan doen of het anders wilde inrichten. Toen heb ik het overgenomen. Het eerste jaar was echt chaos.

Auke: Ineens ben je founder en ik wist ook niet precies wat ik moest doen. Je zegt overal ja tegen. Het was chaos, maar gaandeweg kwam er steeds meer een plan. Mijn co-founder Adil heeft gelukkig veel ervaring met ondernemen en is veel gestructureerder. Uiteindelijk loopt het nu goed.

Tjitze: Waar lag jouw focus toen? Je neemt het over en realiseert je: ik heb alles nog te doen. Hoe structureerde je dat voor jezelf? Of was het inderdaad gewoon glorieuze chaos?

Auke: Het was echt heel slecht gestructureerd. Serieus.

Auke: Dat is ook iets waar ik later graag op terugkom. Je bent ineens founder. Zeker als je in Delft zit, of in een stad met een sterke start-up community, willen heel veel mensen ineens heel veel van je. Dat zijn vaak ook leuke dingen: pitchwedstrijden, barbecues, dat soort activiteiten.

Auke: Maar op dat moment heb je daar misschien niet zoveel aan als je denkt. Ik dacht toen: let’s go, als ik dit doe, komt alles goed. Achteraf had ik gewoon even een Excel-sheet moeten maken met: oké, wat ga ik eerst doen?

Auke: En om eerlijk te zijn: de eerste tien stappen waren niet barbecues in Delft met andere founders. Maar dat doe je dan wel. Dat is een leerproces.

Tjitze: Dat is ook het interessante. Als ik kijk naar start-ups of de start-up vibe, dan zie je allerlei padelwedstrijden en dat soort dingen voorbij komen. Dat kan heel goed zijn als daar de juiste persoon aanwezig is met wie je echt moet spreken. Maar anders is het vooral veel fluff die in de weg zit van gefocust je bedrijf bouwen.

Auke: Daar ben ik het honderd procent mee eens. Het heeft een hele leuke fun-index, zeg maar. En eerlijk is eerlijk: dat houdt het ook leuk. Dus daar moet je zeker wat tijd voor vrijmaken.

Auke: Maar echt niet te veel. Tenzij je inderdaad geld aan het ophalen bent en je weet: bij die padelwedstrijd komt iemand die investeert en met wie ik móét praten. Dan is het een ander verhaal. Maar als dat niet aan de orde is: houd dat racket even in de kast.

Tjitze: Precies. Waar staat Respyre nu? Hoe oud is Respyre inmiddels? En hoe is jouw werk de afgelopen jaren veranderd?

Auke: We zijn formeel vijf jaar oud. Dat is best al een tijdje. Ik ben nu 27.

Auke: De afgelopen drie tot drieënhalf jaar hebben we echt belangrijke stappen gezet. Het begon heel klein, in het lab. Zowel met het product als met onze toeleveringsketen, want we kweken onze eigen mossen. Dat wordt nu steeds groter.

Auke: Wat je wel merkt: Adil en ik zijn allebei een beetje cowboys. In de zin van: we willen snel resultaat. Dat het misschien niet allemaal netjes gedocumenteerd is, zien we dan later wel. Maar dan hebben we tenminste resultaat.

Auke: Ik denk dat die houding er wel voor heeft gezorgd dat we grote testprojecten uitvoeren en onze techniek op grote schaal in de praktijk kunnen brengen. Dat is uiteindelijk belangrijk om het te laten slagen.

Auke: Tegelijkertijd merken we nu dat onze R&D-manager echt gek wordt van het gebrek aan structuur. Dus waar we nu in zitten: we hebben goede resultaten op grote projecten. De komende drie jaar willen we van projectenbedrijf naar productenbedrijf. We willen ons mosbeton als receptuur in zakken kunnen verkopen, in Nederland, maar bijvoorbeeld ook in de Dominicaanse Republiek.

Auke: Om die omslag te maken gaan we geld ophalen, technisch ontwikkelen en certificeren. Dat is echt waar we nu staan.

Tjitze: En hoe is jouw werk veranderd? In het begin doe je alles. Op een gegeven moment krijg je een team, een mede-founder en nu een R&D-manager. Hoe is jouw rol daarin veranderd?

Auke: Ik denk dat het echt een voortdurend proces is. Ik voel me nu heel goed in mijn rol, maar dat komt omdat die steeds kleiner is geworden.

Auke: Eén van de dingen die de afgelopen tijd bij ons ontbrak, zijn systemen waardoor het team goed kan functioneren. Die hebben we beperkt opgebouwd. Mijn rol is nu bijvoorbeeld bij het ophalen van financiering zorgen dat de roadmap goed staat. Dat het hele team weet wat we nu doen en waar we over een paar jaar willen staan. En dat dit ook netjes vertaald wordt in het investeerdersdeck.

Auke: Ik kan dat ook op mijn eigen manier brute forcen: een nacht doorhalen en dan staat er ineens een deck. Maar daar heb je misschien twee weken iets aan. Daarna is het niet meer up-to-date en moet je het opnieuw doen.

Auke: Ik probeer nu dus vooral systemen te bouwen. Zodat onze R&D-manager kan doen wat hij moet doen, onze stagiaires kunnen doen wat ze moeten doen en wij ook. Dat is waar ik nu mee bezig ben. Voorheen was het veel operationeler. Nog steeds wel, maar toen nog veel meer.

Auke: Als er een project begeleid moest worden, stond ik op de bouwplaats. ’s Ochtends op de bouwplaats, ’s avonds bij een padelwedstrijd of een diner. Alles liep door elkaar.

Tjitze: Dus zou je kunnen zeggen dat je minder ín je bedrijf aan het werken bent en meer áán je bedrijf?

Auke: Ja. Dat gezegde ken ik al jaren, maar ik internaliseer het pas de afgelopen maanden.

Auke: Het is wel een utopie, denk ik. We hebben zo’n complex product. Het bestaat uit biologie, scheikunde en materiaalkunde. Daar heb je op zichzelf al drie mensen voor nodig om dat goed te doen.

Auke: Ik kan dus niet zeggen: ik werk alleen maar aan mijn bedrijf en niet in mijn bedrijf. Maar ik probeer wel met tijdblokken te werken. Tussen 9 en 5 is het echt operationeel. Maar tussen 5 uur ’s ochtends en 9 uur ’s ochtends probeer ik juist niet operationeel te werken, maar systematisch. Daar probeer ik bewust over na te denken.

Tjitze: Daar kom ik straks nog wel op terug: 5 uur ’s ochtends.

Tjitze: Wat zijn nu jouw grootste uitdagingen? Of jullie grootste uitdaging? Je gaf net al aan dat jullie de omslag willen maken van een bedrijf dat projecten doet naar een bedrijf dat producten verkoopt. Wat is daarin de grootste uitdaging?

Auke: In de bouw moet je kunnen laten zien dat je kunt wat je zegt. Ons hoofddoel is nu tien succesvol opgeleverde projecten. Die zijn allemaal in uitvoering.

Auke: Het groeiseizoen is net begonnen. We zijn nu dus heel intensief bezig met het managen van de groei van die mossen. Veel intensiever dan het uiteindelijk zal zijn, maar we moeten er nu voor zorgen dat die groei goed gaat, dat de projecten mooi worden en dat we er echt een strik omheen kunnen zetten.

Auke: Als we dat hebben gedaan, moeten we alle kennis die nu in de hoofden van mij, Adil, onze R&D-manager en anderen zit, omzetten in producten. Denk aan het recept van het mosbeton, het recept van de moscoating, welke soort je wanneer gebruikt. Dat moeten we allemaal in producten gieten, zodat we schaalbaar kunnen leveren.

Auke: Dan is het niet meer afhankelijk van ons, maar staat het in protocollen of SOP’s. Daar hoort productontwikkeling bij, certificering, een toeleveringsketen en commercie.

Auke: Commercie is extreem belangrijk. We moeten onze branding echt een flinke schop geven. Daarvoor is nu 1,5 miljoen euro nodig. Dat zijn we nu aan het ophalen en dat gaat best goed. Daar ben ik volle bak mee bezig.

Tjitze: Je zei net: van 9 tot 5 operationeel en van 5 tot 9 systematisch. Vijf uur ’s ochtends: bedoel je dan ook echt dat je wakker bent? Hoe deel je dat voor jezelf in?

Auke: Het is echt niet altijd zo, hoor. Dat is niet haalbaar. Maar de laatste tijd experimenteer ik daarmee.

Auke: Het is ook persoonlijk. Ik word er gespannen van als ik om 9 uur op kantoor kom en ik heb mijn eigen dingen, die echt moeten gebeuren, nog niet gedaan. Om 9:01 word je gebeld en zit je de rest van de dag in operationele modus. Dan kom ik aan het einde van de dag thuis en denk ik: ik heb niks gedaan vandaag. Ik kan niet eens opnoemen wat ik precies heb gedaan.

Auke: Terwijl ik operationeel waarschijnlijk best nuttig ben geweest. Maar ik werd er gespannen van. Dus ik experimenteer nu met om 5 uur de wekker zetten. Om 5:01 zit ik achter mijn laptop. Even een glas water, maar verder niks. Gewoon aan de slag.

Auke: Mijn vriendin — verloofde inmiddels — wordt rond 6:30 wakker. Dan drinken we even koffie en daarna werk ik van 7 tot 9 weer verder. Daarna pas ga ik naar kantoor.

Auke: Dat doe ik ongeveer drie van de vijf werkdagen.

Tjitze: Merk je dat het rust geeft en meer richting aan je dag?

Auke: Ja, vooral rust. Nu ben ik bezig met die fundingronde. Dat is superbelangrijk. Je moet mensen goed behandelen, op tijd beantwoorden en van de juiste informatie voorzien. Dat heb ik vanochtend heel vroeg gedaan. Daardoor kan ik nu met jou praten met een gerust gevoel, omdat ik weet dat het gebeurd is.

Tjitze: Wat zijn de grootste lessen die jij hebt geleerd in deze groeifase? Of tips die je zou willen meegeven aan iemand die nu in die beginfase zit. Iemand die die 21-jarige bachelorstudent is en denkt: die master wil ik misschien wel, maar ik weet het niet. Wat heb jij geleerd?

Auke: Ik liet het al een beetje doorschemeren. Geld is schaars, maar tijd — en daarboven energie — is nog veel schaarser.

Auke: Een volgende keer zou het voor mij heel belangrijk zijn om echt te prioriteren. Om meteen te zeggen: hier ga ik mijn euro’s, tijd en energie wel aan uitgeven en hier niet.

Auke: Je hebt 168 uur in een week. Daarvan slaap je als het goed is 50 tot 60 uur en werk je 50 tot 60 uur. Dus er blijven maar heel weinig uren over die je echt kunt uitgeven.

Auke: Ik zie zoveel jonge founders naar bijeenkomsten gaan en overal naartoe gaan. Ik herken het, maar ik zou dat echt zwaar afraden.

Auke: Het tweede is iets waar ik nu middenin zit: systemen bouwen. Heel simpele dingen, zoals in ons geval: hoe maak je een betonrecept? Hoe maak je samples? Ik weet dat. Adil weet dat ook. Je kunt nu een kuip neerzetten en wij maken samples voor je. Maar onze stagiair bleek dat een paar keer verkeerd te hebben gedaan, omdat het niet gestandaardiseerd was.

Auke: Dus mijn tweede advies is: houd in je achterhoofd dat alles wat je doet later IP wordt voor je bedrijf. Maak het standaard, want dan hoef je het niet elke keer opnieuw uit te leggen. Dan zeg je: dat staat hier. Dat scheelt ongelooflijk veel tijd.

Tjitze: Dus denk niet alleen aan morgen, maar ook aan de dag na morgen. Op die manier bouw je systemen en structuren in waar je later de vruchten van plukt.

Auke: Ja. En met AI is dat nu super eenvoudig. Toen wij begonnen had je dat niet. Dat klinkt als een opmerking die mijn vader zou maken, maar het is wel zo.

Auke: Toen wij begonnen had je dat niet. Dan moest je Word openen en het zelf uittikken. Dat hebben we niet gedaan. Nu kun je iets inspreken en zeggen: maak hier iets bruikbaars van. Dan heb je het gewoon. Dat zou ik echt zwaar aanraden.

Tjitze: Straks wordt dit verhaal ergens gepost en zitten mensen te kijken. Als jij één vraag aan hen zou mogen stellen die jou helpt in je business, wat zou die vraag dan zijn?

Auke: Ik denk dat het belangrijkste voor ons enthousiasme voor stedelijke vergroening is.

Auke: Het lastige aan stedelijke vergroening is dat het niet de beste CO₂-opvangmethode is. Het is geen kampioen in één specifiek ding. Maar een groene stad is een toekomstbestendige stad, omdat het heel veel dingen tegelijk verbetert: verkoeling, luchtkwaliteit, wateropname en meer.

Auke: Meer enthousiasme daarvoor is heel goed voor ons, omdat het onze markt vergroot. Daar moet ik duidelijk in zijn. Maar nog belangrijker: het is gewoon goed voor ons als mensheid. Inmiddels woont meer dan 70 procent van de mensen in steden. Ziektes zoals astma en longkanker zijn onder andere gerelateerd aan slechte luchtkwaliteit.

Auke: Het zou mij enorm helpen als mensen niet denken: daar heb je weer zo’n bomenknuffelaar, zodra iemand het heeft over het belang van groene steden. Ik zou willen dat waardering voor groene steden de standaard wordt.

Auke: Lokale initiatieven, positiever sentiment op sociale media en posts daarover helpen enorm.

Tjitze: Dus als er mensen kijken die zeggen: ik heb een gigantische loods of een gebouw, hoe zou ik dat kunnen vergroenen? Hoe werkt dat dan? Kunnen ze contact met jou opnemen of moeten ze naar de website?

Auke: We zijn nu heel gefixeerd op mosbeton, maar we leveren ook klimplantsystemen en andere vergroensystemen. In dat geval kunnen ze contact opnemen met Robert van ons team. Hij kan daarbij helpen en een mooi aanbod doen.

Auke: Maar misschien is één stap kleiner nog belangrijker. We hebben bijvoorbeeld Tegelwip gehad. Dat was volgens mij best succesvol: een tegel vervangen door groen. Daarover praten is misschien wel 90 procent van de impact die je kunt bereiken.

Auke: Dus als je een loods hebt en je maakt een groene wand: houd je mond er vooral niet over dicht. Wees juist die irritante gast die het vertelt. Het is belangrijk dat andere mensen dat ook gaan waarderen.

Tjitze: De volgende gast die ik ga spreken is Wes Oudshoorn. Die ken jij waarschijnlijk niet. Hij heeft Signal gebouwd en dat bedrijf vorig jaar verkocht. Wat zou jij aan hem willen vragen, zodat ik dat in de volgende aflevering aan hem kan stellen?

Auke: Leuk. Ik ken hem inderdaad niet. Volgens mij komt hij uit Amsterdam, of in ieder geval zit het bedrijf daar. Daar kom ik ook vandaan, dus misschien zit er ooit nog een kennismaking in.

Auke: Ik las even door die blogpost en zag inderdaad: opschaalronde, flink veel liquiditeit erin gegooid. Dat is heel knap.

Auke: Waar ik vooral benieuwd naar ben, juist omdat ik daar nu middenin zit: wat zijn high-leverage systemen die ik moet bouwen om mijn team goed te laten presteren?

Auke: Hij is product officer geweest. Hun product presteert kennelijk heel goed. Ik weet zeker dat hij dat niet in zijn eentje achter zijn pc heeft zitten coderen. Daar zijn meer mensen voor nodig geweest en ook een bepaalde werkhygiëne.

Auke: Dus ik ben benieuwd: als hij daarop terugkijkt, wat zou hij standaardiseren om het team dat uiteindelijk verantwoordelijk is voor het slagen van het product goed te laten presteren?

Tjitze: Nice. Die vraag gaan we zeker stellen.

Tjitze: Super bedankt voor dit gesprek op deze mooie locatie. Als mensen een vraag hebben aan jou, kunnen ze straks reageren of via social media iets achterlaten voor Auke of voor ons. Dankjewel voor dit gesprek.

Auke: Dankjewel.